Nowa wizja systemu edukacji

Szkoły i uczelnie
Narzędzia
Typografia
  • Smaller Small Medium Big Bigger
  • Default Helvetica Segoe Georgia Times

Spis treści

system oświatyPolska Konfederacja Pracodawców Prywatnych "Lewiatan" przedstawiła Rekomendacje Zespołu ds. Edukacji przy Radzie Rynku Pracy PKPP Lewiatan. Dokument zawiera wizję i propozycje działań dotyczące najważniejszych - zdaniem ekspertów - zagadnień związanych z niedopasowaniem systemu edukacji do potrzeb rynku pracy.
 
Rekomendacje powstały w wyniku prac Zespołu ds. Edukacji przy Radzie Rynku Pracy PKPP Lewiatan, spotkań z ekspertami z Ministerstwa Edukacji Narodowej i Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, analiz istniejących rozwiązań w Polsce i innych krajach UE oraz dyskusji przedstawicieli rożnych środowisk biznesu.

1. Rzetelna analiza i lepsze monitorowanie obecnych i przyszłych potrzeb rynku pracy
Jak zaznacza PKPP Lewiatan, aby proponowane rozwiązania mogły zostać wdrożone w życie konieczne jest zebranie i ciągłe uaktualnianie informacji o potrzebach rynku pracy, funkcjonowaniu szkół oraz uczelni wyższych, losach absolwentów. Od ich zakresu i jakości zależy jakość rozwiązań szczegółowych. W tym zakresie eksperci proponują:
• 
Poprawić jakość monitorowania i prognozowania potrzeb rynku pracy (oprócz danych historycznych). Będzie to możliwe badając potrzeby biznesu i kwalifikacje wymagane w poszczególnych zawodach.

Prognozować popyt na pracę w poszczególnych sektorach, zawodach i regionach kraju (Ministerstwo Pracy).

Monitorować dane statystyczne dotyczące zatrudnialności absolwentów według poszczególnych zawodów lub dziedzin kształcenia (GUS).

Monitorować losy absolwentów konkretnych szkół, głównie poziom ich zatrudnienia.
 
2. Kształtowanie postaw i promowanie pożądanej struktury podaży na rynku pracy
Konieczne jest kształtowanie nawyków edukacyjnych i promowanie uczenia się już „od przedszkola”. Niezbędne jest promowanie podejścia opartego na uczeniu się przez całe życie (idea „zatrudnialności” zamiast „zatrudnienia”), a także promowanie wykształcenia technicznego na każdym szczeblu (zasadniczego, policealnego, średniego i wyższego). W tym zakresie PKPP Lewiatan proponuje:
• 
Wzmocnić system doradztwa zawodowego dla dzieci, młodzieży i ich rodziców, system informowania i poradnictwa przy szkołach gimnazjalnych, zawodowych, średnich, wyższych.
• 
Wymagać znajomości rynku pracy, prognozowanego popytu i danych statystycznych dotyczących zatrudnialności przez doradców zawodowych. Wprowadzić wymagania kwalifikacyjne w tym zakresie.
• 
Promować migracje ze wsi do miast oraz z miast o dużym poziomie bezrobocia do miast o wysokim zapotrzebowaniu na pracę. Konieczna jest: geograficzna koncentracja uczniów kształconych w rzadkich zawodach i takich, których edukacja jest bardzo kosztowna (wymaga dostępu do nowoczesnego aparatu, wysokich technologii), promowanie mobilności edukacyjnej współfinansowanej przez państwo (kształcenie, praktyki zawodowe i szkolenia praktyczne). Powinien powstać system finansowania kosztów zamieszkania (internaty, stancje) uczniów na poziomie ponadgimnazjalnym oraz wzrostu kosztów utrzymania w mieście.

Uprościć język i sposób komunikowania, wyjaśniania i promowania systemu edukacji, dla uczniów, pracowników i pracodawców: stworzyć centrum informacyjne (na wzór „jednego okienka”) na temat systemu edukacji (contact center, jeden telefon, jedna strona internetowa, jedno miejsce), stworzenie jednego centralnego systemu informowania (informacje ogólne) oraz systemów regionalnych i powiatowych (informacje szczegółowe). Zebrać w jednym miejscu informacji rozproszone w Ministerstwie Pracy, Ministerstwie Gospodarki, Ministerstwie Edukacji Narodowej i Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego.
 
3. Zmiana modelu kształcenia
PKPP Lewiatan proponuje zastosowanie promowanego i wdrażanego w krajach UE modelu kształcenia kompetencyjnego, który pozwala na połączenie wiedzy, umiejętności i postaw odpowiednich do danej sytuacji. Ideą tego rozwiązania są niższe minima programowe, wyższe wymagania związane z wynikami kształcenia i uznawaniem kwalifikacji (standard EQF). Aby model ten mógł funkcjonować w praktyce, konieczne jest wg ekspertów:
• 
podniesienie jakości kadry nauczającej,
• 
wprowadzenie wymagań dotyczących rozwoju zawodowego osób zajmujących się kształceniem (Lifelong Learning – LLL – w odniesieniu do kadry nauczającej),

stałe podnoszenie operacyjnych umiejętności dydaktycznych kadry nauczającej (dydaktyka, socjologia, psychologia, andragogika,

stosowanie interaktywnych form i nowoczesnych metod kształcenia.

W tym zakresie eksperci proponują następujące rozwiązania:

 

Rozwijanie i wymaganie demonstrowania kwalifikacji ponadzawodowych (wspierających samorealizację osobistą, integrację społeczną, aktywną postawę obywatelską oraz możliwość zatrudnienia) w cyklu kształcenia obowiązkowego, przede wszystkim:

  - komunikowanie się w języku ojczystym,

  - komunikowanie się w języku obcym, w tym języku obcym zawodowym,

  - myślenie: kompetencje matematyczne, rozumowanie logiczne, myślenie analityczne i syntetyczne, myślenie kreatywne (techniki), rozwiązywanie problemów i podejmowanie decyzji (techniki),

  - posługiwanie się komputerem: praktyczne umiejętności obsługi najpopularniejszych programów, umiejętność szybkiego pisania, internet i poszukiwanie informacji,

  - umiejętności społeczne i miękkie: umiejętności prezentacji, umiejętności pracy zespołowej, porozumiewania się, rozwiązywania konfliktów, radzenia sobie w trudnych sytuacjach społecznych. podstawowe operacyjne umiejętności dydaktyczne.

• 

Kształtowanie postaw pożądanych przez pracodawców (poprzez wymaganie zachowań zgodnych ze wzorcami od nauczycieli i egzekwowanie pożądanych zachowań uczniów) w zakresie:
- uczciwości (np. nie tolerowanie ściągania na lekcjach, kopiowania prac, itp.),

- poczucia odpowiedzialności (punktualność, planowanie),

- przedsiębiorczości,

- dyscypliny,

- szacunku dla prawa.


Wprowadzenie oceny szkół w powyższym zakresie. 

• 

Zwiększenie kształcenia praktycznego w szkolnictwie zawodowym, średnim i wyższym – wyższe wymagania ilościowe co do praktyk zawodowych i zajęć praktycznych (minimum 50% kształcenia praktycznego w szkołach zasadniczych zawodowych) realizowanych przy wykorzystaniu zaplecza:

  - Centrów Kształcenia Praktycznego,

  - Zakładów Doskonalenia Zawodowego,

  - laboratoriów technicznych wyższych uczelni,

  - Naczelnej Organizacji Technicznej,

  - OHP,

  - pracodawców,

  - innych partnerów.


Zdaniem PKPP Lewiatan decyzja co do wyboru zaplecza do kształcenia praktycznego w szkolnictwie ponadgimnazjalnym powinna leżeć w rękach samorządu terytorialnego (po konsultacjach z pracodawcami). Także odpowiedzialność za finansowanie powinna spoczywać w rękach samorządu terytorialnego, przy założeniu korzystania z różnych form finansowania: środki publiczne, fundusze unijne, partnerstwo publiczno-prywatne.

• 

Uznawanie i potwierdzanie uczenia się praktycznego, incydentalnego i pozaformalnego - wyniki uczenia się powinny być uznawane i doceniane, niezależnie gdzie i w jaki sposób zostały zdobyte. Służyć temu muszą ustandaryzowane egzaminy potwierdzające umiejętności, kwalifikacje i zawody:
  - nadawanie akredytacji do przeprowadzania egzaminów i nadawania certyfikatów umiejętności, kwalifikacji i zawodów różnym organizacjom i instytucjom w zależności od branży, w tym pracodawcom i szkołom; powstanie szerokiego rynku ośrodków akredytowanych do egzaminowania i uznawania umiejętności, kwalifikacji i zawodów,

  - współpraca szkół z instytucjami potwierdzającymi umiejętności, kwalifikacje i zawody w celu kształtowania programów z punktu widzenia wymaganych kompetencji ogólnych i zawodowych,

  - organizacja zewnętrznych egzaminów zawodowych potwierdzających kwalifikacje zawodowe,

  - egzaminy przeprowadzane w formie sprawdzianów umiejętności praktycznych w działaniu.

• 

Wymaganie od nauczycieli stałej aktualizacji wiedzy zawodowej:

  - egzaminy potwierdzające wiedzę, umiejętności i kwalifikacje nauczycieli zgodnie z punktem IV powyżej,

  - obligatoryjne praktyki nauczycieli w zakładach pracy,

  - wykorzystanie kadry akademickiej (politechniki) do kształcenia w szkołach średnich,

  - ocena nauczycieli przez pryzmat osiąganych wyników nauczania i zdawalności przez uczniów egzaminów potwierdzających umiejętności,

  - rozwój kwalifikacji nauczycieli w zakresie operacyjnych umiejętności dydaktycznych (interaktywne metody prowadzenia zajęć, wykorzystanie pomocy multimedialnych, prezentacje z wykorzystaniem programów typu PPT itp.). 

 

 
4. Współpraca z biznesem przy określaniu modelu i programów kształcenia
Według PKPP Lewiatan konieczna jest ściślejsza współpraca MEN i MNiSW z właściwymi ministerstwami, pracodawcami i instytucjami rynku pracy w zakresie dostosowywania kształcenia do aktualnych i prognozowanych potrzeb rynku pracy. Eksperci rekomendują:

Ujednolicenie klasyfikacji zawodowej w edukacji i gospodarce (MEN i Ministerstwo Pracy), w tym:

  - jednolita struktura klasyfikacji zawodów, specjalizacji (profilów) i umiejętności,

  - kształcenie w szkołach oparte na bazie programowej związanej z danym zawodem oraz praktycznym kształceniu profilującym, związanym ze specjalizacją.

• 
Sformułowanie programów związanych z nabywaniem kwalifikacji i specjalizacji (profilów) (MEN we współpracy z resortami branżowymi i związkami pracodawców). Dzięki temu uwzględnione powinny zostać oczekiwania sektorowe (np. branża budowlana, energetyczna, finansowa, wielkie sieci handlowe) w kształceniu.
• 

Dopracowanie przez MEN, wspólnie z pracodawcami, kryteriów wprowadzania nowych zawodów i usprawnienie procedury postępowania w tym zakresie:

  - klarowne kryteria, wśród których podstawowym powinna być wielkość zapotrzebowania na zatrudnienie w danym sektorze i zawodzie, określana na podstawie odpowiednich badań i prognoz,

  - zmiana procedur postępowania w zakresie określania zawodu i wypracowywania opisów zawodów z obecnych, opartych na aplikacji, na wspólne wypracowywanie, przez MEN i związki branżowe, opisu zawodu i specjalizacji (oraz opisów kwalifikacji i programów kształcenia).

• 
Rozpowszechnianie dobrych wzorców w zakresie programów autorskich związanych z nabywaniem kwalifikacji profilowanych (specjalizacji) dopasowanych do potrzeb pracodawców w innych szkołach.
• 
Zaangażowanie partnerów społecznych w zarządzanie kształceniem zarówno na szczeblu lokalnym, jak i centralnym, np. rady programowe określające długość, strukturę i treści programów (także minima programowe) w poszczególnych szkołach, złożone m.in. z praktyków z biznesu.
 
5. Bezpośrednie zaangażowanie biznesu w kształcenie
Oprócz współpracy z biznesem przy określaniu modelu i programów kształcenia, PKPP Lewiatan widzi konieczność bezpośredniego zaangażowania biznesu w kształcenie, szczególnie w kształcenie praktyczne. Proponowane przez ekspertów rozwiązania to:
• 

Angażowanie do prowadzenia praktycznych zajęć lekcyjnych w szkołach pracowników firm prywatnych, posiadających specjalistyczną i praktyczną wiedzę z danego obszaru lub umiejętność obsługi, np. najnowocześniejszych maszyn, urządzeń, sprzętu informatycznego):

  - wspólnie z nauczycielami,

  - przy uproszczonych wymaganiach związanych z uprawnieniami pedagogicznymi (np. wymagania podobne do kursu praktycznej nauki zawodu),

  - bez konieczności posiadania uprawnień pedagogicznych.

• 

Uaktywnienie pracodawców na rzecz praktycznej nauki zawodu - rewizja praw i obowiązków firm: inicjatywy ustawodawcze związane z finansowaniem:

  - finansowanie ze środków publicznych kształcenia praktycznego prowadzonego przez firmę (w tym praktyk studenckich): wynagrodzenia pracownika opiekującego się uczniem praktykantem, odzieży roboczej, wyposażenia stanowiska, innych kosztów materialnych – ryczałt w zależności od branży i stanowiska;

  - uproszczenie systemu finansowania kształcenia młodocianych – płatności w ratach miesięcznych lub kwartalnych).

• 
Wprowadzenie praktyk, staży, projektów lub pracy w firmach w ramach minimów programowych i programów kształcenia w każdym typie szkół.
• 
Stworzenie systemu tutoriatu, staży i prac dyplomowych – zaangażowanie przedstawicieli firm w opiekę nad stażami i pracami – wymaganie 1 osoby z uczelni i 1 osoby z biznesu.
 
6. Zmiana modelu finansowania
PKPP Lewiatan jest głęboko przekonana, że rzeczywista zmiana modelu edukacji nastąpi dopiero wraz ze zmianą modelu finansowania kształcenia. Konieczne są zmiany zasad subwencjonowania szkół i uczelni, tak aby uzależnić wysokość subwencji zgodności prowadzonych kierunków kształcenia z pożądanymi na rynku pracy oraz jakości kształcenia. W szczególności eksperci rekomendują następujące rozwiązania:
• 

Zmiana systemu finansowania (zmiana algorytmu subwencjonowania) szkół i uczelni poprzez:

  - alokowanie środków budżetowych na kierunki pożądane na rynku pracy (centralny podział funduszy na zawody, kierunki, kwalifikacje), na podstawie wyników badań i monitorowania trendów (o których mowa w części 1 opracowania) z uwzględnieniem kosztochłonności kształcenia do poszczególnych zawodów i na poszczególnych kierunkach,

  - uzależnienie wysokości finansowania od jakości kształcenia (zdawalności egzaminów potwierdzających umiejętności, kwalifikacje i zawody),

  - uzależnienie finansowania od losów absolwentów – poziomu zatrudnienia absolwentów poszczególnych szkół i uczelni (monitorowanie bezrobotnych pod kątem ukończonych szkół),

  - zmiana systemu akredytacji do nadawania dyplomów, uwzględniająca elementy kształcenia praktycznego, różnorodność metod kształcenia (metody interaktywne);

• 
Zapewnienie równoprawnego finansowania zajęć praktycznych i praktyk niezależnie od miejsca i formy ich odbywania;
• 
Finansowanie kierunków i programów (bez względu na to, przez jakie szkoły są prowadzone), a nie szkół i uczelni;
• 

Zaangażowanie sektora prywatnego w kształcenie i edukację:

  - szkolnictwo w oparciu o partnerstwo publiczno-prywatne, np. w formie koncesyjnej,

  - możliwość prowadzenia szkolnictwa przez organizacje działające dla zysku – należy motywować i zachęcać biznes prywatny do inwestowania w kształcenie.

 
(Źródło: PKPP Lewiatan)

Jesteśmy na facebooku

fb
Edunews.pl oferuje cotygodniowy, bezpłatny (zawsze) serwis wiadomości ze świata edukacji. Zapisz się:
captcha 
I agree with the Regulamin

Ostatnie komentarze

E-booki dla nauczycieli

Polecamy dwa e-booki dydaktyczne z serii Think!
Metoda Webquest - poradnik dla nauczycieli
Technologie są dla dzieci - e-poradnik dla nauczycieli wczesnoszkolnych z dziesiątkami podpowiedzi, jak używać technologii w klasie