O odporności

fot. Fotolia.com

Narzędzia
Typografia
  • Smaller Small Medium Big Bigger
  • Default Helvetica Segoe Georgia Times

Słowo „odporność” robi obecnie karierę w edukacji. Wszyscy są bardzo zmęczeni szkołą w pandemii. Uczniowie są przytłoczeni uczeniem się w niepewności i hybrydzie, a nauczyciele nauczaniem w nieprzewidywalnych i ciągle zmieniających się warunkach. Odporność jest tak samo ważna dla nauczycieli, jak i dla uczniów.

W pierwszej części wpisu zajmę się tym, co badacze proponują, a w drugiej nawiążę do oceniania kształtującego.

Bonnie Benard, uznana badaczka zagadnień związanych z odpornością, określiła kilka czynników, które mogą chronić odporność, są to:

  1. Relacje opiekuńcze, takie relacje, które wykraczają poza zwykłe relacje zawodowe i charakteryzują się tym, że ludzie dbają o siebie wzajemnie.
  2. Zaangażowanie, które oznacza, działanie i udział w projektach, które mają znaczenie i sens.
  3. Wysokie oczekiwania – warto, aby były wysokie w stosunku do umiejętności i jakości.

W szkole może to oznaczać:

  • Mogę liczyć na pomoc innych i chętnie sam/a jej udzielę, ważni są dla mnie moi koledzy i koleżanki.
  • To co robię i to w co się angażuje jest sensowne i ma dla mnie znaczenie.
  • Staram się włożyć maksymalny wysiłek w wykonywanie sensownej pracy.

Przy czym te same czynniki odnoszą się do uczniów i nauczycieli.

Możemy wprowadzać te czynniki, budując środowisko, w którym wsparcie jest powszechne, dobre relacje są normą, a człowieczeństwo jest cenione. Takie środowisko charakteryzuje wysoki poziom kompetencji społecznych, autonomii i poczucia sensu oraz celu.

  • Przez kompetencje społeczne rozumiemy umiejętności współpracy i komunikacji; empatię i szacunek oraz umiejętność rozwiązywania problemów.
  • Autonomię charakteryzuje poczucie własnej skuteczności i samoświadomość
  • Poczucie sensu i celu oznacza optymizm i motywację związaną z osiąganiem celu.

Te cechy pomagają zwiększyć odporność i możliwość poruszania się w czasach niepewności, a to z kolei jest niezbędne dla rozwoju.

Tyle życzeń, a teraz trochę praktyki, jak to co wyżej wykorzystać w szkole?

Organizujmy jak najwięcej pomocy koleżeńskiej, pracy w grupach, oceny koleżeńskiej, współpracy przy projektach i wzajemnego nauczania. O tym mówi IV strategia oceniania kształtującego: Umożliwiajmy uczniom wzajemne korzystanie ze swojej wiedzy i umiejętności. Moim zdaniem kluczowe dla odporności jest poczucie przynależności do grupy i możliwość liczenia na wsparcie płynące od rówieśników i nauczyciela.

To co jest niszczące to podsycanie rywalizacji, ocenianie stopniami, porównywanie i uniemożliwianie pomocy ze strony rówieśników.

Wzmacniajmy sensowność tego, co szkoła oferuje. Czyli poczucie, że tego, czego się uczę przyda mi się, że ma to związek z życiem, że służy rozwojowi ucznia. Pierwszym krokiem jest sama świadomość, czego i dlaczego się uczymy, czyli I strategia oceniania kształtującego: Określajmy i wyjaśniajmy uczniom cele uczenia się i kryteria sukcesu. Pomocne może być: określanie wspólne celów wraz z uczniami, przedstawianie im tematu w sposób ciekawy, wyjaśnienia i otwarte rozmawianie o sensie.

Przeszkadza, realizacja programu nauczania bez względu na zdanie uczniów. Wewnętrzne nastawienia nauczyciela: „Ja was nauczę, bez względu, czy chcecie, czy nie, bo ja wiem, co wam potrzebne”.

Budujmy autonomię i samodzielność ucznia. Dążenie do tego, aby uczeń był samosterowny i odpowiedzialny za swoja naukę. Mówi o tym V strategia oceniania kształtującego: Wspomagajmy uczniów tak, aby stali się autorami procesu własnego uczenia się. Ta strategia zawiera wszystkie pięć pozostałych i jest stałym wyzwaniem dla nauczyciela.

Pomaga: pozwalanie uczniom na samodzielne dochodzenie do rozwiązania, koncentracja nad głębokim uczeniu się i na refleksji ucznia nad tym czego się uczy. Pomaga też pozwolenie na błąd i wykorzystanie go w procesie uczenia się. Zachęcanie uczniów do wkładania wysiłku w uczenie się oraz wiara nauczyciela w możliwości wszystkich uczniów.

Przeszkadza: ocenianie stopniami bez przekazywania informacji zwrotnej uczniowi, realizacja podstawy programowej bez refleksji, jak uczą się uczniowie, koncentracja jedynie na egzaminach końcowych.

 

Notka o autorce: Danuta Sterna – była nauczycielka matematyki i dyrektorka szkoły, ekspertka merytoryczna w programie Szkoła Ucząca Się (SUS) (prowadzonym przez CEO i PAFW), autorka książek i publikacji dla nauczycieli, propaguje ocenianie kształtujące w polskich szkołach. Niniejszy wpis pochodzi z jej bloga w partnerskiej platformie Edunews.pl – www.osswiata.pl. Inspiracja artykułem Alyssa Gallagher i Sean Slade w EdSurge.com.

 

Jesteśmy na facebooku

fb
Edunews.pl oferuje cotygodniowy, bezpłatny (zawsze) serwis wiadomości ze świata edukacji. Zapisz się:
captcha 
I agree with the Regulamin

Ostatnie komentarze

  • Written by Robert Raczyński
    Ciekawości nie daje sie raczej oddzielić od zebranych doświadczeń, więc oczekiwanie, że ktoś ich poz...
  • Written by Lech
    Ciekawe, znowu się z Panem zgadzam, tzn. mam podobne obserwacje. Ciekawość uczniów, którzy przychodz...
  • Written by Robert Raczyński
    "Widzi" Pan i nie wyciąga wniosków... Naprawdę nie dostrzega Pan różnicy między sprawdzianem dla ośm...
  • Written by Ppp
    Widzę, że jest Pani nauczycielką WCZESNOSZKOLNĄ. Tym czasem na studiach miałem profesora, który twie...
  • Written by Robert Raczyński
    Współczesność sprzyja odzwyczajaniu ludzi od narracji oraz potrzeby pełniejszej wypowiedzi, argument...

E-booki dla nauczycieli

Polecamy dwa e-booki dydaktyczne z serii Think!
Metoda Webquest - poradnik dla nauczycieli
Technologie są dla dzieci - e-poradnik dla nauczycieli wczesnoszkolnych z dziesiątkami podpowiedzi, jak używać technologii w klasie